PC'de Müzik - Mini Sözlük

ADAT: Alesis Digital Audio Tape. ADAT 1990'ların başlarında Alesis firmasının ürettiği, standart SVHS kasetlere dijital olarak sekiz kanal kayıt yapan cihazlara verdiği isimdir. ADAT son 20 yılda teknoloji/fiyat performansı göz önüne alındığında kayıt studyoları için en önemli ilerleme olmuş ve modern dijital kayıtta büyük değişimlere sebep olmuştur. ADAT optik bağlantıları 8 kanal dijital verinin transferi için endüstri standartı haline gelmiştir ve bir çok firma çeşitli ürünlerinde bu teknolojiyi kullanmaktadır.

AD/DA çevrim: Analog-Digital/Digital-Analog çevrim. Gitarınızdan çıkan sesin (A) bilgisayarda işlenebilir hale getirilmesi (D) / bilgisayarınızda değiştirdiğiniz sesin (D) speakerlara iletilip sizin duyabileceğiniz hale (A) getirilmesi için ses kartınızın içindeki A/D Conventer'ın (ADC) yaptığı işlem.

Amp simulation (Amp Sim): Bir amfinin gitarınızın sesinde yarattığı değişimi bilgisayarınızdan elde edebilmenizi sağlayan yazılımlardır. Standalone veya plugin olarak çalışabilirler. Bu yazılımların bazıları çeşitli gitar pedallarının seste yarattığı değişimleri de taklit edebilmektedir. Amp sim sekmesinde örneklerine ulaşabilirsiniz.

Analog: Kabaca mikrofon kablonuzdan akan veri biçimidir. Digital veriye dönüştürmek için birler ve sıfırlardan oluşan hale getirilmesi gerekir. Bu işi ses kartınızın AD/DA dönüştürücüsü yapar. Böylece analog ses verisi digitale çevrilerek bilgisayarda işlenebilir hale gelir.

Aux Send: Auxiliary Send. Mikser üzerinde ayrı bir çıkış sağlayan devre. Bir efekt prosesörü, monitör sistemi vb. herhangi bir eksternal cihaza yönlendirilebilir.

Bit: Bit aslında digital veriler için kullanılan en küçük bilgi birimine verilen addır. Müzikte bir birim sesin ne yoğunlukta digital veri içerdiğini ifade etmekte kullanılır. Bu ise 24 bitlik bir ses kartının, 16 bitlik bir ses kartına göre aynı veriyi işlemek için daha çok bir ve sıfır kullandığı ve AD/DA çevrimde daha başarılı olacağı anlamına gelir. Yalnız şunu da unutmamak gerekir ki 24 bitlik bir ses sabit diskinizde çok daha fazla yer kaplar

Digital: Sayısal. Wav formatındaki ses digitaldir, kaset vb. ses bandı veya plak üzerinde kayıtlı olan ses analogdur.

Filter: Bir ses sinyalinin belli bir frekansındaki enerjisini düşürmek için tasarlanmış elektronik cihazlardır. Gerçekte bir filter sese hiç birşey eklemez sadece belli frekansları kapatmaya veya kısmaya yarar. Ancak devreye bir amplifikatör de eklenerek bu frekansların yükseltilmesi de sağlanabiir. Çeşitli frekanslardaki bir kaç filter bir araya getirilerek ekolayzırlar oluşturulabilir.

Firewire: Bilgisayarla çevre birimler (ör. ses kartı) arasında yüksek hızlı veri aktarılmasına olanak sağlayan bir bağlantı türüdür. Şunu unutmamak gerek ki firewire USB'den hızlıdır. Firewire bağlantısı olan bir ses kartı alırsanız latency sorunuyla karşılaşma olasılığınız azalır.

Hi-Z: Yüksek empedans. Gitarınızı line in (düşük empedans) girişinden sisteme (ses kartı, mikser) bağlarsanız alacağınız ses çok zayıf olur. Bu yüzden seçeceğiniz ses kartı vb. kayıt cihazına gitarınızı direk bağlamak istiyorsanız alacağınız cihazda instrument, Hi-Z vb. şeklinde isimlendirilen yüksek empedanslı bir giriş bulunması gerekir.

Host: bkz. sequencer

Knob: Kontrol düğmesi.

Latency: Genellikle profesyonel ses kartları için kullanılan bir terimdir. Gecikme süresi olarak Türkçe'ye çevrilebilir. Kabaca, gitarınızın teline vurduğunuz zamanla sesin hoparlörünüzden çıkışı arasındaki süreyi ifade eder. 10 milisaniyenin altındaki değerlerde insan kulağı aradaki farkı anlayamaz. Ancak siz yine de sıfır latency ses kartlarını tercih edin.

Line in: Mikseriniz veya ses kartınız üzerindeki, aldığı sinyali herhangi bir amplifikasyona uğratmadan sisteme aktaran giriştir. Gitarınızı line in girişe takarsanız alacağınız sinyal çok zayıf olur.

Loop: Döngü. Müzik reprodüksiyonu için kullanılan kendisini sürekli tekrarlayan ses parçaları. Tam bir ölçülük davul kaydedip bunu ard arda çaldırırsanız bir loop elde etmiş olursunuz. Bu tür bir sesi ister enstrumanınızla egzersiz yapmak için isterseniz doğrudan mixinize yerleştirmek için kullanabilirsiniz.

MIDI (musical instrument digital interface): Elektronik müzik aletleri ve bilgisayarlar arasında gerçek zamanlı veri alışverişini sağlayan, endüstri standardı haline gelmiş yaygın bir iletişim protokolüdür. MIDI protokolünde ses verisi değil, nota bilgileri, enstrüman atamaları, tempo değeri gibi temel bazı değişkenlere ilişkin sayısal bilgiler aktarılır.

Midi keyboard, (midi controller): Görevi bilgisayarınıza veya midi verileri almaya uyumlu cihazınıza midi sinyalleri yollamaktır, tek başınayken ses çıkartmaz çünkü üzerinde gerçek sesler bulunmaz. Üzerindeki knoblar aracılığıyla o knoba atadığınız herhangi bir parametreyi gerçek zamanlı olarak değiştirebilirsiniz.

Plugin: Uyumlu bir host program içinde açılabilen eklentilerdir. Sequencer programları içinde açılabilen VST, VSTi, DX (DirectX), AU (Audio Unit), RTAS vb. türleri bulunur.

Preamp: Preamplifier kelimesinin kısaltılmışı. Mikrofon vb. cihazların ilettiği çok zayıf seviyedeki sinyalin uygun seviyeye getirilmesi için kullanılır.

RTAS (Real Time Audio Suite): Digidesign firmasının Pro tools üzerinde çalışmak üzere ürettiği bir plugin formatıdır.

Sample Rate (örnekleme oranı): Bir digital kayıt cihazı veya sampler'ın ses sinyalini saniyede kaç kez veya kaç parçaya bölerek kaydettiğini gösterir. Sample rate arttıkça kalite de artar ancak yüksek sample rate ile yapılan kayıtlar sabit diskinizde daha çok yer kaplar.

Sequencer: Ses kaydı (uygun hardware ile), mix, düzenleme gibi işlemleri bilgisayar ortamında gerçekleştirmenizi sağlayan programlardır. Audio editing veya host program olarak da anılır. Cubase, Pro Tools, Sonar, Live, FL Studio programlarını sequencerlara örnek gösterebiliriz.

Ses kartı: Bilgisayarınızda digital ve analog ses bilgilerini birbirine dönüştürme işlerini yapan kısım. Ses kartında kaliteyi belirleyen AD/DA dönüşümünü ne kadar iyi yapabildiğidir. Bağlantı biçimlerine (PCI, USB, Firewire, PCMCI), giriş çıkış sayılarına ve türlerine (line in, instrument, Hi-Z, mic preamp, Midi vb.), latency sürelerine ve örnekleme oranlarına göre değişen özellikler gösteren çok sayıda ses kartı bulunmaktadır.

Standalone: Herhangi bir sequencer'a gerek olmaksızın, tek başına çalışabilen anlamında kullanılmaktadır.

Synthesizer: Elektriksel sinyalleri müzikal notalar gibi ses tonlarına çevirme ve bu yolla yeni sesler yaratma yeteneği olan cihazlardır.

VST: VST (Virtual Studio Technology) ile ifade edilen, Steinberg firmasi tarafindan yaratılmış, cubase, FL Studio vb. bir sequencer programı vasıtasıyla çalışan, herhangi bir sese efekt eklemek için (reverb, delay, distortion vb.) veya doğrudan bir enstruman sesi (piano, synthesizer sesleri vb.) elde etmek için kullanılan pluginlerdir. Bugün internetten indirip kullanabileceğiniz, ücretli veya ücretsiz binlerce VST plugin bulunmaktadır. Bu programları toplu halde görebileceğiniz sitelerin bir listesine VST Plugins sekmesinden ulaşabilirsiniz.

VSTi: VSTi'ler (VST Instrument, VST enstrumanlar), siz midi sinyalini gönderdiğiniz anda ses sentezleyen (synthesizerlar) veya daha önceden kaydedilmiş sesleri (örneğin bir piyanonun her bir tuşunun sesi) kullanarak o enstrumanı taklit eden eklentilerdir. Bu eklentiler uygun yazılım ve donanımla gerçek zamanlı olarak kullanılabilir. Evinize sadece bir ses kartı ve bir midi klavye alarak Steinberg piano çalabilirsiniz. Bilinen synthesizerları hem ses hem görüntü olarak taklit ederek bilgisayar ortamına taşıyan bir çok VSTi bulunmaktadır. Böylece birçok profesyonel veya amatör kullanıcı gerçekte çok zor ulaşacakları bu cihazları sanal olarak kullanabilme imkanına kavuşmuştur.