sidechain dedikleri

Aslında tüm dinamik prosesörlerde (compressor, gate vb.) bir sidechain devresi vardır. Bu devre cihazın içindeki algılayıcı kısımdır. Kompresör vb. cihazlara gelen ses sinyalinin özellikleri (örneğin, dB cinsinden ses şiddeti) bu devre tarafından algılanır ve cihaz burdan aldığı bilgilere göre sese kompresyon uygulayacağı kısımlara ve ne kadar kompresyon uygulayacağına karar verir.

Normalde kompresöre bir ses sinyali gönderildiğinde bu sinyal sidechain devresinden de geçer. Bir bas gitar sesini komprese etttiğinizi varsayalım. Bas gitarın ses sinyali kompresör içinde hem sesin işlendiği kanaldan hem de sidechain kanalından geçer. Bas gitar sesinin özellikleri (threshold/ratio/attack/release) sidechain kanalında ölçülür ve bu ölçümlerin sonuçları sesin (bas gitar sesinin) nasıl komprese edileceğini belirler.

Çoğu kompresörün sidechain kanalına komprese edilecek olan ses sinyalinden FARKLI bir ses göndermek mümkün değildir. Bazı daha ileri kompresörler buna izin verir. Örneğin bas gitar sesini komprese edilmek üzere normal kanala verip sidechain kanalına kick sesini gönderebilirsiniz. Bunu yaptığınızda kompresörden sadece bas gitarın sesi çıkar. Ancak bas gitara nasıl bir kompresyon yapılacağını kick sesi belirler. Kompresörden kick sesi çıkmaz. Kick sesi sadece basın nasıl komprese edileceğiyle ilgili bilgiyi sağlar.

Şimdi aklından 'bu ne işe yarar ki?' diye geçirenler olabilir. Merakınızı gidermek için modern müzikte sidechain kompresörlerin kullanımıyla ilgili aşağıdaki bir kaç örneğe göz atabilirsiniz.

- Sıklıkla kullanılan tekniklerden biri bas kompresyonunun kontrolü için kick sesini kullanmaktır. Bunun için normal kanala bas gitarın sesini ve sidechain kanalına kick sesini verirsiniz. Kullanacağınız attack ve release sürelerine göre bas kanalında meşhur pumping efektini elde edebilir veya sadece miks içinde bası öne çıkarmak için kullanabilirsiniz. Burda yaptığınız şey aslında bas gitarın sesini sadece kick vuruşları sırasında komprese edip vuruşların arasında kalan zamanlarda normal seviyesinde bırakmaktır. Attack ve release süreleriyle oynayarak istediğinizi elde edene kadar denemeler yapın.

- Bazı radyo ve dj mikserlerinde 'talkover' denilen bir özellik bulunur ve dj konuşmaya başladığında müziğin sesi otomatik olarak kısılır. Bunun yapılabilmesi için iki metod vardır. Birincisinde kompresör kullanılır. Müzik kompresyon kanalına vokal sidechain kanalına gönderilir. Böylece vokal konuşmaya başladığında müziğin sesi otomatik olarak kısılır. İkinci yöntem ducking modunda çalışan bir gate kullanmaktır. Normalde gate, ses seviyesi threshold seviyesini geçtiğinde sinyalin geçmesine izin verip threshold seviyesini aşamayacak, düşük şiddetli seslerin geçmesine izin vermeyen bir cihazdır. Ducking modunda çalışan bir gate ise tam tersini yapar. Sidechain kanalına konuşma sesi geldiğinde gate kanalına verilen müzik ya tamamen kapanır ya da önceden belirlenen bir seviyeye düşürülerek dışarı verilir.

- Son yıllarda popüler olan bir yöntem de ritmik gate kullanımıdır. Bir synthesizer sesini gate kanalına gönderip kick sesini de sidechain kanalına gönderdiğinizi varsayalım. Burda iki seçeneğiniz var. Synth seslerinin sadece kick vuruşları sırasında duyulmasını sağlayabilir veya tam tersini yapıp (ducking modunda) synth sesinin kick vuruşları sırasında kesilmesini sağlayabilirsiniz. Bunlardan ikincisi dans müziğinde oldukça sık kullanılan bir yöntemdir ve değişik ritmik paternler elde etmenizi sağlar. Bu yöntemi kompresör ile kullananlar da vardır.

Bazı vokallerde sibilans adı verilen 'S' ve benzeri harflerin kulağı rahatsız edecek kadar yüksek duyulması problemi vardır. Deesser cihazları vokallerdeki 'S' seslerini kulağı rahatsız etmeyecek seviyeye indirmeyi sağlar. Aslında burda yapılan şey bir kompresörün sidechain kanalına eq yardımıyla sadece 'S' lerin oluştuğu frekansları göndermektir. Böylece sadece 'S' lerin duyulduğu anlarda kompresör devreye girer ve vokalin geri kalan kısımlarına dokunulmamış olur.

Ve son olarak vokaller ve reverb kullanımıyla ilgili bir teknik. Vokal kanalında farklı bir etki elde etmek için yüksek miktarda reverb uygulamak istiyorsunuz ama reverb açılınca vokal bulanık ve anlaşılmaz hale geliyor. Efektsiz vokali sidechain kanalına reverb sesini de kompresör kanalına gönderin. Böylece vokalin söylediği anlarda reverb kısılmış olur. Vokaliniz daha anlaşılır ve net duyulmaya başlar. Vokal söylemeyi bitirir bitirmez compresör devreden çıkar ve reverb ayarladığınız seviyeye döner.

Cubase 4 ile side-chain özelliğini nasıl kullanacağınızı anlatan bir yazı için buraya tıklayın.

Kolay gelsin.



................................................................ Konuyla ilgili diğer yazılar:

- Cubase 4 ile Sidechain - Cubase ile beraber gelen VST 3.0 plug-in'lerinden bazılarında side-chain özelliği...

- Kompresör parametreleri - Threshold (eşik): Kompresörün devreye girdiği dB'i gösterir...

- Kompresör ayarları - Aşağıdaki liste sadece başlangıçta rehber olması amacıyla...

- Bas ve kick - Kick ve basın birlikte, tek bir enstruman gibi duyulması bir populer müzik parçası dinlediğinizin...