Bas frekanslar

Kick ve bas gitardan çıkan düşük frekanslı seslerle başetmek miks işinin belki de en zorlu kısmıdır. Bas frekanslarda net bir duyum elde etmek kadar bu frekansların miks içinde ne ağırlıkta yer alacağına karar vermek de zordur.

Duyulabilen en düşük oktav (20Hz-40Hz arası) çoğu müzik türü için hiç bir enerji içermez. Bastaki en düşük nota 41 Hz dir. Yani bu ilk oktav çoğunlukla oda uğultusu olarak tanımlanabilecek bir gürültü içerir. İkinci oktav (40Hz-80Hz arası) bas gitarın en kalın notaları ve kick sesini içerir. Bu yüzden ilgilenmemiz gereken ilk frekanslar bunlardır. İkinci oktav deneyimli profesyoneller için bile karar verilmesi en zor alandır ve bunun nedeni de çoğu zaman dinleme yapılan speaker'lardır.

Evlerde kullanılan ortalama bir hoparlör 40-80 Hz arasını çok az verir. Bu bir çok pahalı "powered" speaker için bile geçerlidir. Gerçekte çok büyük hoparlorleriniz veya bir subwooferınız olmadığı sürece bu frekansları duyamazsınız.
Hoparlorler bu frekansları üretemediği için hoparlor üreticileri bir sonraki oktav olan 80-160 Hz arasını daha yüksek veren hoparlorler üretirler. Böyle üretilen bir hoparlorun bas cevabı daha yüksekmiş gibi duyulur ama aslında 40-80 Hz arasındaki eksiklik 80-160 Hz arası yükseltilerek kapatılmaya çalışılmaktadır. Bu da bas frekanslarla uğraşırken karar vermeyi daha da güçleştirir.
Sisteme subwoofer eklemek de soruna çözüm olmaz. Bu kez de hoparlorlerle subwooferın her ikisi de 100 Hz civarında ses ürettiği için bu bölgede bir yükselme oluşur.

Tüm bunlara ek olarak içinde bulunduğunuz odanın farklı yerlerinde dahi bas frekansları farklı güçlerde duyabilirsiniz. Genellikle duvar kenarlarında ve köşelerde baslar daha yüksek duyulur. Aynı şekilde duvarlara ve köşelere yakın yerleştirilen hoparlorler daha fazla bas duyulurlar.

Peki ne yapmalı?
Küçük hoparlorler çok düşük frekansları oluşturamazlar. Eğer bu hoparlorlerden bu frekanslar verilmeye çalışılırsa çamurlu bir ses oluşabilir. Bu yüzden genellikle ilk iş olarak 32 Hz high pass filter uygulayarak bu kısım biraz törpülenir.

Bu filtre 64 Hz e kadar uzanan bir bölümde azalmaya neden olmasına rağmen bu azalmanın gerçekte bas sounduna bir miktar berraklık katmaktan başka bir etkisi olmamaktadır. Ayrıca filtre uygulandıktan sonra genel seviyenin tekrar ayarlanmasının ardından tüm miks daha kuvvetli duyulmaya başlanır.

Bu yapıldıktan sonra bahsettiğimiz iki oktavın seviyelerine karar vermelisiniz. 40-80 Hz arasını yüksek bıraktığınızı farketmeyebilirsiniz. Bu büyük speakerlarda çamurlu bir ses oluşmasına ve küçük speakerlarda genel soundun düşük kalmasına neden olacaktır.

Bas frekanslar hakkında karar verirken aşağıdaki önerilerden faydalanabilirsiniz.

1* Değişik hoparlor sistemlerinde temiz baslar ve iyi sound verdiğine inandığınız bir kaydı referans olarak alıp kendi kaydınızla karşılaştırabilirsiniz.

2* Miksinizi farklı hoparlor sistemlerinde dinleyin. Bunun için elinizdeki tüm imkanları kullanın. Subwooferlı sistemlerden araba teybinize kadar her yerde kaydınızı dinlemeden son kararı vermeyin.

3* Kullandığınız monitörler 50 Hz civarında yeterli cevap vermiyorsa bir subwoofer edinmeyi düşünün.

4* Yakın dinleme "near-field" monitörlerinizi oda içinde doğru konumlandırmaya çalışın.

a- Monitörleriniz duvardan en az 35 cm uzakta olmalıdır.
b- Monitörlerin arkasına ses absorblayan bir materyal koymayı düşünebilirsiniz (özellikle monitörleri duvardan yeterince uzaklaştıramıyorsanız).
c- Oturduğunuz yeri bir duvar veya köşeye yakın olmayacak şekilde planlayın.

Bas frekanslara ne kadar yüklendiğinizi anlayabilmek için spectrum analyzer'ler de kullanabilirsiniz. Hem kendi miksinizde hem de referans olarak kullandığınız mikste yukarda bahsettiğimiz frekans aralıklarını spectrum analyzer de inceleyip karşılaştırabilirsiniz. Buraya tıklayarak plug in formatında free bir spectrum analyzer indirebilirsiniz.

Bas enstrumanlar orta frekanslarda harmonikler üretirler. Bu sesler ekolayzır ile üretebileceğiniz şeyler değildir. Kayıt esnasında bu harmonikleri yakalamanız gerekir. Bunu yapmayı başarırsanız miks esnasında daha az eq kullanır ve daha temiz bir bas sesi elde edersiniz.

Bir enstrumanda herhangi bir nota çalındığında enstruman hem o notanın temel frekansında hem de bu frekansın katları olan frekanslarda sesler üretir. İşte bu seslere harmonikler denir. Genelde harmonikler enstrumanın tonundan ve o tonun açıklığından, ayırt edilebilirliğinden sorumluyken temel frekanslar sesin gücünden ve notanın anlaşılırlığından sorumludur. Bu yüzden harmonik frekansların sesin berraklığına, netliğine, belirginliğine etki ettiğini söyleyebiliriz.

Bas gitar için yükseltmek isteyebileceğiniz frekanslar 400, 800 ve 1600 Hz civarı olabilir. Bu frekanslardan herhangi birini yükseltmek genelde bas kanalını daha temiz ve ayırt edilebilir hale getirir. Hangi frekansın daha etkili olduğuna her miks için ayrı ayrı karar verebilirsiniz.

Eq kullanımını kolaylaştırmanın yolu harmonikleri yeterince kaydedebildiğinizden emin olmaktan geçer. Eq kullanarak yükseltmeye yetecek kadar harmonik seslerin de kaydedilmiş olması gerekir. Bir ekolayzer harmonik sesleri üretemez yalnızca daha yumuşak veya daha güçlü olmalarını sağlayabilir.

Kaydını yaptığımız bas gitar, sinyalin bir anfiye gönderilmesi yoluyla ses üreten bir enstrumandır. Bas gitarı bu anfinin önüne bir mikrofon koyarak, direct box ile veya her ikisini birden kullanarak kaydedebilirsiniz. Son yöntemi kullanarak düşük volumelerde yapılan dinlemelerde bile kaybolmayan bir bas elde edebilirsiniz. Ayrıca bu şekilde iki kaydı karıştırmak uyguladığınız eq nun daha etkili olmasını sağlar.

Kick sesini oluşturan iki kısım deri ve ahşaptır. Eğer bu ikisinin seslerini beraber kaydetmeyi başarırsanız daha doğal duyulan bir ses elde edersiniz, kick sesiniz düşük volume lerde de duyulur ve eq ile oynarken daha rahat edersiniz.

Kick ve basın doğru kaydedilmesi miks yapmayı çok daha kolay hale getirir. Ama normalde olan şey genelde beklediğiniz sonuçları vermeyen kayıtlarla miks yapmaya çalışmaktır.

Yetersiz kayıtlarla başa çıkmak için uygulayabileceğiniz yöntemlerden biri yeniden kayıt tekniğini kullanmaktır. Diyelim ki direct box ile alınmış bir bas gitar kaydınız var. Bu kaydı bir bas anfisine gönderip anfiyi de mikrofonla kaydedebilirsiniz. Daha sonra her iki kaydı karıştırarak arzuladığınız sese ulaşma ihtimali daha yüksektir.

Kick için ise sample sesleri orjinal seslerle değiştirme yoluna gidebilirsiniz. Bunu yapmak için sound replacer vb. pluginleri kullanabilirsiniz. Bu tip pluginler orjinal kick sesinin şiddetine göre değişik vuruş şiddetindeki sample seslerle yer değiştirme işlemi yapabilir.



................................................................ Konuyla ilgili diğer yazılar:

- Bas ve kick - Kick ve basın birlikte, tek bir enstruman gibi duyulması bir populer müzik parçası dinlediğinizin...

- Basit davul kaydı - Bir kaydın soundunu davuldan daha çok etkileyen bir şey yoktur. Profesyonel ses mühendisleri iyi bir davul soundu elde...